جدیدترین مطالب

خبرگزاری شبستان: دکتر لک زایی گفت: امام خمینی(ره) بحثی در مورد تربیت کودک دارند و در کتاب «شرح جنود عقل و جهل» می‏ نویسند: اولین مدرسه کودک، خانه است و اولین معلمان او، پدر و مادر. بعد ادامه می‏ دهند که پدر و مادر باید به صورت عملی کودک را تربیت کنند.

امکان یا امتناع اندیشه‌ سیاسی ملاصدرا یکی از بحث‌های مهم حوزه‌ فلسفه و اندیشه‌ سیاسی در سالیان اخیر بوده است. برخی معتقدند که اساسا فلسفه‌ صدرالمتالهین شیرازی فاقد سویه‌های سیاسی است و اگر رگه‌هایی از مباحث سیاسی هم در آثار این فیلسوف اسلامی مشاهده می‌شود، بیشتر تکرار مطالب شیخ‌الرئیس و فارابی است و افزون بر آن نوآوری خاصی در نظام اندیشه‌ صدرا دیده نمی‌شود.

عبدالله صلواتی، عضو هیات علمی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی گفت: معتقدم که فلسفه ملاصدرا یک شبکه معرفتی است و به جای اینکه یک فن باشد یک شیوه برای زیستن یا بودن است.

خبرگزاری مهر، گروه دین و اندیشه_خداداد خادم: به مناسبت روز بزرگداشت ملاصدرا، با عبدالله صلواتی، عضو هیات علمی دانشگاه تربیت دبیر دانشگاه شهید رجایی و نویسنده کتاب «زیست جهان ملاصدرا» به گفتگو نشستیم. در این گفت گو سعی کرده ایم به مسائلی از قبیل انسان شناسی، فلسفه اخلاق، و هسته مرکزی فلسفه صدرایی بپردازیم؛

خوانش متون در حوزه‌های علمیه کار چندان جدیدی نیست و در نهاد علمی‌ای با قدمتی مانند حوزه علمیه این مرز و بوم سابقه و پیشینه دیرینه‌ای دارد. این سبک آموزش یکی از ویژگی‌های مثبتی است که از دیرباز در حوزه‌های علمیه جریان داشته است. آنچه کم‌سابقه و به تعبیر درست‌تر بی‌سابقه است، خوانش این متون از منظر سیاسی و فلسفه سیاسی است.

چنانکه می‌دانیم فلسفه سیاسی اسلامی به کم‌رمقی و کم‌رونقی و کم‌متنی متهم است، از این‌رو دیدگاه‌هایی درباره زوال و امتناع آن مطرح شده است. طرح خوانش سیاسی متون فلسفی بر این دیدگاه تاکید می‌کند و پای می‌فشارد که فلسفه سیاسی اسلامی از زمان تاسیس آن به فکر فارابی نه‌تنها از دل متون فلسفی ما غایب نبوده بلکه باید فلسفه سیاسی را در بطن متون در اختیار و به میراث رسیده جست‌وجو و تفحص کرد، گواینکه این دیدگاه این ایده را هم در سر دارد که فلسفه سیاسی اسلامی آنقدر با فلسفه اسلامی آمیخته است که نمی‌توان این دو را جدای از یکدیگر تصور کرد. درواقع اگر فیلسوفان مسلمان ایران از این امکان برخوردار می‌شدند تا بتوانند به فلسفه سیاسی توجه کنند حتما اکنون آثار و متون متنوعی در فلسفه سیاسی اسلامی در اختیار داشتیم. از این‌رو و با ملاحظه این نکته می‌توان با خوانش‌هایی که سابقه دیرینه‌ای در فرهنگ تعلیمی ما دارد به لایه‌های پنهان این متون دست یافت.

فرهیختگان: به‌بهانه انتشار کتاب خوانش سیاسی متون حکمت متعالیه و مصاحبه‌ای که در شماره‌های آتی روزنامه «فرهیختگان» با نویسنده این اثر منتشر خواهد شد، اجمالا به بررسی برخی کتاب‌های منتشرشده در این زمینه پرداخته‌ایم.

 

خوانش سیاسی متون حکمت متعالیه

«خوانش سیاسی متون حکمت متعالیه» آخرین اثر در زمینه حکمت سیاسی صدرایی است که به قلم علیرضا صدرا، استاد دانشگاه تهران منتشر شده است. این کتاب که درواقع خوانشی سیاسی از دو اثر شواهد‌الربوبیه و مبدا و معاد صدرالمتالهین است در 372 صفحه و با قیمت 24هزار تومان توسط پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی وارد بازار نشر شده است.
درآمدی بر مباحث روش خواندن متن؛ انسان، موجودی سیاسی؛ حکمت سیاسی متعالیه، انتظام تمدن، اجتماع و تعاون؛ انسان مدنی بالطبع؛ امکان فلسفه سیاسی صدرایی؛ چه کسی واجد ریاست است؛ سیر راهبردی حکمت در شرق؛ بازخوانی انسان مدنی بالطبع؛ انتظام در فلسفه سیاسی صدرالمتالهین، مباحث مهم و سرفصل‌هایی هستند که نویسنده روی آنها بحث می‌کند و هرکدام به ریزموضوعات دیگری تقسیم می‌شوند.

فلسفه‌ سیاسی صدرالمتالهین

«فلسفه‌ سیاسی صدرالمتالهین» اثر شریف لک‌زایی، عنوان دیگر کتابی است که سال گذشته منتشر شد و می‌توان به‌عنوان منبعی برای ترسیم مختصات فلسفه سیاسی ملاصدرا به آن رجوع کرد. این کتاب که به تازگی به چاپ دوم هم رسید، درواقع ادامه مداقه‌های لک‌زایی پس از تز دکتری او با عنوان «نگرش‌های فلسفی سیاسی در آرای صدرالمتالهین» است. گفتار اول کتاب در مورد حیات علمی، اجتماعی و سیاسی ملاصدرا، گفتار دوم مفهوم‌شناسی و در گفتار سوم و پس از طرح مختصات بحث، مبانی هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی، روش‌شناسی و انسان‌شناسی حکمت صدرا را بازخوانی شده است تا با تکمیل مقدمات ابتدایی، در بخش بعد به مفاهیم اصلی در فلسفه‌ سیاسی صدرا پرداخته شود. در ادامه و در گفتارهای چهارم تا دوازدهم، به ترتیب مفاهیم «اختیار»، «شرایط، اوصاف و ویژگی‌های رهبران»، «مقام نبی و فیلسوف»، «مدینه‌ فاضله»، «رابطه‌ شریعت و سیاست»، «محبت»، «قدرت»، «عدالت» و درنهایت «سعادت» از منظر حکمت متعالیه مورد بررسی قرار گرفته است.

حکمت سیاسی متعالیه

ابوالحسن حسنی که پیش از این کتاب «درآمدی بر حکمت سیاسی متعالیه» را به رشته تحریر درآورده بود این بار به‌طور مفصل‌تر در کتاب «حکمت سیاسی متعالیه» به تبیین فلسفه سیاسی متعالیه پرداخته است. این کتاب در پنج بخش: درآمد، کلیات و سه بخش روش‌شناسی، مبانی و مسائل حکمت سیاسی متعالیه تدوین شده است. این اثر تحت نظارت عبدالحسین خسروپناه و شریف لک‌زایی به سامان رسیده است. حسنی در این کتاب با تفکیک حکمت متعالیه با حکمت صدرایی معتقد است صدرالمتالهین و صدرائیان هیچ‌کدام برای توسعه حکمت عملی متعالیه کاری بسزا انجام نداده‌اند. ملاصدرا تلاش چندانی برای تاسیس حکمت عملی انجام نمی‌دهد و در زمینه حکمت سیاسی نیز جز چند صفحه‌ای چیزی نمی‌انگارد. بنابراین برای ورود به حکمت متعالیه به وادی حیات این جهانی بشر، توسعه در حکمت متعالیه لازم است؛ البته با حفظ مبانی این حکمت.

اندیشه سیاسی صدرالمتالهین

«اندیشه سیاسی صدرالمتالهین» از اولین کتاب‌هایی بود که با موضوع فلسفه سیاسی صدرایی منتشر شد. این کتاب به قلم نجف لک‌زایی در سال 1381 منتشر شده است. اندیشه سیاسی صدرالمتالهین در پنج فصل، و دو بخش خاتمه و پیوست منتشر شد. زمینه‌های تکوین شخصیت سیاسی صدرالمتالهین، جایگاه دانش سیاسی در حکمت متعالیه، زندگی سیاسی در اندیشه صدرالمتالهین، حکومت دینی در اندیشه ملاصدرا و ساختار حکومت دینی در اندیشه ملاصدرا عنوان فصول پنج‌گانه این اثر است. لک‌زایی در بخشی از مقدمه این اثر می‌نویسد: «کسانی به‌طور قاطع اظهار کرده‌اند که ملاصدرا اندیشه سیاسی ندارد (سیدعلی قادری) در صورتی که به نظر می‌رسد این افراد شایسته بود بگویند یا بنویسند که آثارش را مطالعه نکرده‌ایم؛ بنابراین نمی‌دانیم اندیشه سیاسی دارد یا خیر. همچنین دیگران گفته یا نوشته‌اند که پس از فارابی مطلب جدیدی در عرصه فلسفه سیاسی مطرح نشده است (سیدجواد طباطبایی و داود فیرحی). نگارنده در بررسی تفکر سیاسی صدرالمتالهین اهتمام خواهد ورزید که به دور از حب و بغض و پیش‌داوری، تا آنجا که ممکن است به بررسی اندیشه سیاسی بپردازد.»

منبع: روزنامه فرهیختگان، 18 دی 1396.

شریف لک‌زایی در نشست محبت در فلسفه سیاسی متعالیه گفت: ملاصدرا معتقد است محبت می­ تواند به ایجاد انسان متعالی، جامعه متعالی، نظام متعالی و سیاست متعالی کمک کند.

به گزارش خبرنگار مهر، به همت گروه فلسفه سیاسی مجمع عالی حکمت اسلامی، نشست محبت در فلسفه سیاسی متعالیه با سخنرانی شریف لک‌زایی دانشیار گروه فلسفه سیاسی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، چهارشنبه ۱۳ دی ماه در مجمع عالی حکمت اسلامی برگزار شد.

وی در ابتدای این نشست با بیان اینکه یکی از مباحث مهم فلسفه سیاسی که در دوره معاصر کم­تر بر آن تأکید شده موضوع محبت و دوستی است، گفت: این موضوع جایگاه مهمی در فلسفه سیاسی دارد، اما در دوره معاصر کم­تر به آن پرداخته شده است. تا آنجا که من مطلع هستم به زبان فارسی تنها پنج مقاله منتشر شده است که آن هم بیشتر در حوزه مباحث فلسفه و اندیشه سیاسی مغرب زمین است. از این رو این بحث نیازمند توجه بیشتری است.

فلسفه سیاسی متعالی

اشاره:
امکان یا امتناع فلسفه‌ی سیاسی ملاصدرا یکی از بحث‌های داغ حوزه‌ی فلسفه و اندیشه‌ی سیاسی در سالیان اخیر بوده است. برخی معتقدند که اساسا فلسفه‌ی صدرالمتالهین شیرازی فاقد سویه‌های سیاسی است و اگر رگه‌هایی از مباحث سیاسی هم در آثار این فیلسوف اسلامی مشاهده می‌شود، بیشتر تکرار مطالب شیخ‌الرئیس و فارابی است و افزون بر آن، نوآوری خاصی در نظام اندیشه‌ی صدرا دیده نمی‌شود.
از طرف دیگر قائلین به فلسفه‌ی سیاسی ملاصدرا مدعی هستند که ملاصدرا از تامل درباره‌ی سیاست غافل نبوده و شمای کلی فلسفه‌ی سیاسی صدرالمتالهین از لا‌به‌لای آثار او قابل جستجو و دستیابی است.
«فلسفه‌ی سیاسی صدرالمتالهین» جدیدترین اثر منتشر شده در مورد فلسفه‌ی سیاسی صدرا و تقریبا یکی از جامع‌ترین آثار موجود در این حوزه است که توسط پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و به قلم دکتر شریف لک‌زایی منتشر شده است. «نگرش‌های فلسفی سیاسی در آرای صدرالمتألهین» عنوان رساله‌ی دکتری شریف لک‌زایی بوده و این کتاب به نوعی ما‌حصل اندیشه‌های ایشان در دهه‌ی گذشته است.
به بهانه انتشار این اثر، با دکتر شریف لک‌زایی استادیار گروه فلسفه سیاسی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی، در مورد فلسفه سیاسی صدرا گفت‌و‌گویی انجام دادیم که از محضرتان می‌گذرد.

حکمت متعالیه، به هستی ای فراتر از فهم انسان باور دارد و جهان اجتماعی نیز همان سپهر معنایی است که انسان به واسطة حرکت جوهری در پرتو اتحاد علم و عالِم و معلوم، به آن سپهر معنایی دست می یابد.

چکیده

حکمت متعالیه در زمرة گنجینه های اسلامی است که دلالت ها و لوازم فراوانی برای طرح ریزی فلسفة علوم اجتماعی دارد تا از این مسیر بتوان به تغییر در علوم اجتماعی نایل شد. هنگامی می توان به چنین هدفی دست یافت که پرسش هایی از سنخ فلسفة علوم اجتماعی طراحی کنیم و به این نظام حکمی عرضه داریم تا از این طریق دلالت ها و لوازم آن را بر مبنای حکمت متعالیه به دست آوریم. این پژوهش، از روش تحلیلی ـ برهانی سود جسته است. حکمت متعالیه، هستی ای فراتر از فهم انسان باور دارد و جهان اجتماعی نیز همان سپهر معنایی است که انسان به واسطة حرکت جوهری در پرتو اتحاد علم و عالِم و معلوم، به آن سپهر معنایی دست می یابد. این سپهر معنایی اگر با نظام معنایی توحیدی هم سان باشد، جامعة فاضله را در تاریخ خود محقق می سازد؛ در غیر این صورت، جوامع غیرفاضله را وارد تاریخ ساخته است.

کلیدواژه ها: جهان های اجتماعی، جامعه شناسی پدیده شناختی، حکمت متعالیه، نظریة اجتماعی صدرایی.

گزارشی از نشست نقد کتاب «جامعه‌شناسی متعالیه» در دانشگاه امام صادق (ع)؛

کتاب «جامعه‌شناسی متعالیه» یکی از تلاش‌های صورت گرفته برای تبیین هستی شناسانه جامعه است که توسط دکتر ابراهیم خانی استاد گروه فرهنگ و تمدن دانشگاه امام صادق (ع) تألیف شده است. روز دوشنبه این هفته نشست نقد و بررسی این کتاب با حضور منتقدان، دکتر اصغر اسلامی تنها و دکتر سید مجید امامی برگزار شد.

به گزارش عطنا به نقل از روزنامه صبح‌نو، خانی در این نشست گفت: اولین مشخصه مهم کتاب تعدد استفاده از قواعد فلسفی در شناخت امر اجتماعی است. تا قبل از این کتاب، تعداد قواعد فلسفی که در شناخت امر اجتماعی مورد استفاده قرار می‌گرفت، بیش از بیست قاعده نبود، البته اگر فقط قواعدی را لحاظ کنیم که به‌صورت تفصیلی وارد شده‌اند به ده قاعده هم نمی‌رسیم اما قواعد فلسفی که در این کتاب برای شناخت امر اجتماعی لحاظ شده نزدیک به صد قاعده است.

خانی درباره ویژگی قواعد به‌کار رفته در این کتاب بیان کرد: نکته دوم آن است که این قواعد در یک نظام خاص فلسفی کنار هم چیده شده است. دو فصل اول از کتاب ناظر به قوس صعود، قوس نزول و حیات اجتماعی است. در فصل‌های بعدی تبیین خاصی از تمدن ارائه شده و بر اساس قواعد خاصی که فلاسفه بین موجودات دوبعدی لحاظ کرده‌اند، تطبیقی بین این قواعد و ظاهر و باطن جامعه داده شده است.