جدیدترین مطالب

ماه گذشته به اتفاق دوست ارجمندم جناب آقای دکتر یزدانی، گفت و شنودی با جناب آقای مهندس عبدالباقی طباطبایی، فرزند ارشد علامه طباطبایی، درباره مرحوم علامه انجام دادیم. گفت و گو، که در بعد از ظهر یک روز پاییزی انجام می­شد بیش از دو ساعت طول کشید و از هر دری سخن رفت. به ویژه از نوع رابطه پرفسور کربن، اندیشمند فقید فرانسوی، با علامه نیز از وی پرسش شد. ایشان ضمن بیان مطالبی به نکته جالبی اشاره کرد و آن این که علامه معتقد بوده است «کربن، مؤمن به اسلام است». فرزند علامه این جمله را از خود علامه شنیده بود. به هر حال در آن روزها برخی با توجه به نوع و سطح رابطه علامه با کربن، این بحث را مطرح می­کردند که چرا کربن مسلمان نمی­شود. و علامه این جمله را در پاسخ به آنان گفته و بر این باور بود که در وضعیت فعلی خدمات کربن به اسلام بیش از آن وقتی است که وی اسلام را پذیرا شود!

   يكي از مهم‌ترين شرايط و زمينه‌هاي تحقق نظارت عمومي، اولويت آزادي و به ديگر سخن وجود فضاي آزاد در جامعه است. نمي‌توان در فقدان و سلب آزادي، از نظارت گفت‌وگو نمود. و حتي نمي‌توان بدون توانايي و قدرت‌مندي به تحقق نظارت عمومي موفق شد.در واقع توانايي مردم در انجام كارهاي نيك و پسنديده تنها در حوزة خصوصي و در مواردي كه با قدرت سياسي ارتباط نمي‌يابد، مي‌تواند موفقيت‌آميز باشد. اما اگر عمل افراد در تضاد با قدرت سياسي باشد و باب آن به حوزة عمومي گشوده شود، لاجرم با ناكامي‌هايي همراه خواهد بود. بنابراين مي‌توان از همين منظر حكم به اولويت روشي آزادي در نظارت عمومي صادر نمود.در كنار اختيار و آزادي، آدمي در انجام مسؤوليت اجتماعي خود نه تنها مي‌بايست آزادي داشته باشد، بلكه اين آزادي مي‌بايست با آگاهي و توانايي نيز توأم گردد. اساساُ رشد اسلامي در گرو كسب معرفت و آگاهي است و اين رشد از سويي نيازمند آزادي است.  * * *

نظارت عمومي از سنخ ارزش‌هايي است كه مي‌بايست آزادانه و آگاهانه و از روي توانايي محقق گردد و البته در اين ميان سهم آزادي بيش از هر عنصر ديگري است و از اين رو در اولويت است. و اساساً از آن رو كه انسان آزاد است، مسؤول شمرده مي‌شود و مي‌بايست در برابر اعمال خود پاسخ‌گو باشد. اين مسؤوليت، عملي است كه با ارادة آزاد آدمي زمينة بروز و ظهور مي‌يابد. در يك فضاي غير مسؤولانه و اقتدارگرايانه نمي‌توان به مسألة نظارت عمومي، جامة عمل پوشيد.